سيد صادق سجادى
100
تاريخ برمكيان ( فارسى )
آن عنوان را بگردانيد و نوشت : « من عبد اللّه هارون مولى محمّد رسول اللّه » ؛ و سرانجام يحيى چه دعوى داشت كه آنجا در زندان ، وقتى همه ثروت و منصب و قدرت خويش را از دست داده بود ، از نماز خويش غافل نماند و فضل با رنج تمام آب وضوى پدر را با تن خويش گرم كند « 1 » ؟ 2 - برمكيان و علويان دربارهء رابطهء برمكيان و علويان دو دسته روايات متناقض در دست است . دستهاى از روايات حاكى از گرايش وزير و خاندان او به علويان بوده و آن را مهمترين عامل « نكبت » برامكه شمردهاند . طبرى از ابو محمد يزيدى ، كه گفتهاند آگاهترين كس به اخبار برمكيان بود ، آورده كه هركس بگويد جعفر برمكى جز به سبب يحيى بن عبد الله علوى كشته شد به خطا رفته است « 2 » . پپشتر دربارهء قيام يحيى برادر نفس زكيه سخن رانديم . برخى نويسندگان تصريح كردهاند كه پس از واقعهء فخ ، فضل برمكى او را كه به دنبال پناهگاهى بود به ديلم فرستاد « 3 » . بيهقى آورده كه چون فضل بن يحيى برمكى حكومت سرزمينهاى شرقى يافت و مأمور سركوب يحيى بن عبد اللّه شد ، پدرش يحيى برمكى او را از جنگ و قتل فرزند پيامبر برحذر داشت و تصريح كرد كه « قتل فرزند پيامبر عقوبت اخروى دارد ؛ اما چون ما به تشيّع منسوبيم اگر با فرمان خليفه مخالفت ورزيم دشمنان فراوان ما به كار برمىخيزند » . چنين بود كه فضل كار را به صلح آورد و يحيى بن عبد الله را روانهء بغداد كرد . چون در اينجا يحيى را به حبس افكندند جعفر برمكى او را از آن زندان رهانيد و كسى را مأمور كرد تا او را به جايى امن برساند « 4 » . فضل ربيع خبر به هارون برد و همين معنى سبب شد كه خليفه كينهء جعفر را به دل گيرد و سوگند خورد كه وى را به قتل آورد . دميرى « 5 » از كسانى است كه همين واقعه را علت قتل جعفر دانسته است « 6 » . ابو الفرج اصفهانى نيز از آزادى مردى علوى از زندان توسط فضل برمكى ياد
--> ( 1 ) . ابن قتيبه ، عيون ، 3 / 98 ؛ اخبار برمكيان ، برنى ، 28 ب . ( 2 ) . طبرى ، 8 / 289 ؛ نيز نك مسعودى ، مروج ، 4 / 233 ؛ ابن طقطقى ، 209 ؛ ناطق بالحق ، 81 . ( 3 ) . ابو الفرج اصفهانى ، مقاتل ، 309 ؛ ناطق بالحق ، 80 . ( 4 ) . نيز نك ابن خلكان ، 1 / 324 - 325 . ( 5 ) . حياة الحيوان ، 2 / 111 ؛ نيز : رازى ، 44 . ( 6 ) . قس : تنوخى ، المشجاد ، 85 - 86 .